Projekt B+R w Ścieżce SMART – jak zaplanować prace badawczo-rozwojowe, żeby spełnić wymagania NCBiR

Jeśli prowadzisz firmę i myślisz o pozyskaniu dofinansowania unijnego na innowacyjny produkt lub technologię, dotacje B+R w Ścieżce SMART to jedne z najważniejszych instrumentów, którymi zarządza Narodowe Centrum Badań i Rozwoju. Jednak zanim złożysz wniosek, musisz solidnie zaplanować komponent B+R – i tu właśnie większość wnioskodawców popełnia kosztowne błędy.

Czym właściwie jest działalność B+R?

Definicja działalności badawczo-rozwojowej jest precyzyjnie określona i opiera się na tzw. Podręczniku Frascati, wydawanym przez OECD. Zgodnie z tą definicją, działalność B+R obejmuje systematycznie prowadzone prace twórcze, które są realizowane w celu zwiększenia zasobów wiedzy oraz wykorzystania ich do opracowywania nowych zastosowań.

W praktyce wyróżniamy trzy rodzaje działalności B+R:

• Badania podstawowe – prace eksperymentalne lub teoretyczne, których celem jest zdobycie nowej wiedzy bez nastawienia na konkretne zastosowanie.
• Badania przemysłowe – badania ukierunkowane na zdobycie wiedzy z myślą o opracowaniu nowych produktów, procesów lub usług.
• Prace rozwojowe – działania polegające na zastosowaniu wiedzy do projektowania nowych lub ulepszonych produktów, procesów lub usług.

NCBiR oczekuje, że projekt wyraźnie wskaże, który rodzaj działalności jest realizowany, i uzasadni to merytorycznie. Brak tego rozróżnienia to jeden z najczęstszych powodów odrzucenia wniosku na etapie oceny formalnej.

Poziomy gotowości technologicznej – TRL w praktyce

Kluczowym narzędziem do opisania zaawansowania projektu B+R jest skala TRL (Technology Readiness Level), obejmująca poziomy od 1 do 9. W Ścieżce SMART komponent B+R musi zakończyć się osiągnięciem minimum TRL 7, co oznacza demonstrację prototypu systemu w warunkach zbliżonych do rzeczywistych.

Oto uproszczony przegląd kluczowych poziomów:

• TRL 1-3 – faza badań podstawowych i koncepcji technologicznej
• TRL 4-5 – walidacja technologii w warunkach laboratoryjnych
• TRL 6 – demonstracja w środowisku zbliżonym do rzeczywistego
• TRL 7-9 – demonstracja i wdrożenie w warunkach rzeczywistych

We wniosku musisz jasno określić, na jakim poziomie TRL zaczyna się projekt i na jakim się kończy. Oceniający sprawdzają spójność między deklarowanym TRL a opisem zaplanowanych prac, budżetem oraz kadrą badawczą.

Jak praktycznie zaplanować prace B+R?

Planowanie prac badawczo-rozwojowych powinno zaczynać się od zdefiniowania problemu badawczego i hipotezy technologicznej. Następnie należy rozpisać projekt na etapy i kamienie milowe, przyporządkowując każdemu z nich konkretne zadania, zasoby ludzkie i koszty.

Warto pamiętać, że prace B+R muszą być obarczone ryzykiem technologicznym – jeśli z góry wiadomo, że coś się uda, oceniający mogą zakwestionować badawczy charakter projektu. Opisz, jakie niepewności techniczne istnieją i jak planujesz je rozwiązać.