Najwi\u0119cej projekt\u00f3w odpada nie dlatego, \u017ce technologia jest s\u0142aba, ale dlatego, \u017ce zosta\u0142a \u017ale opisana na etapie doboru instrumentu finansowania. Zesp\u00f3\u0142 deklaruje gotowo\u015b\u0107 do wdro\u017cenia, a dokumentacja pokazuje wci\u0105\u017c prace laboratoryjne. Albo odwrotnie – projekt ma ju\u017c pilota\u017c u klienta, lecz wniosek brzmi jak klasyczne badania przemys\u0142owe. Je\u015bli zastanawiasz si\u0119, jak dopasowa\u0107 projekt do poziomu TRL, warto zacz\u0105\u0107 od jednego faktu: TRL nie jest etykiet\u0105 marketingow\u0105, tylko ram\u0105 oceny dojrza\u0142o\u015bci technologii, kt\u00f3ra wp\u0142ywa na kwalifikowalno\u015b\u0107 koszt\u00f3w, logik\u0119 projektu i wyb\u00f3r programu.<\/p>\n\n\n\n
W praktyce dopasowanie projektu do TRL decyduje o tym, czy aplikujesz do instrumentu w\u0142a\u015bciwego dla bada\u0144, demonstracji, walidacji rynkowej czy skalowania. Ma to znaczenie zar\u00f3wno w programach krajowych, jak i europejskich – od\u00a0\u015acie\u017cki SMART<\/a>\u00a0po EIC Pathfinder, EIC Transition czy EIC Accelerator. Ten sam pomys\u0142 mo\u017ce by\u0107 bardzo atrakcyjny w jednym konkursie i ca\u0142kowicie nietrafiony w innym, wy\u0142\u0105cznie z powodu b\u0142\u0119dnego osadzenia go na skali gotowo\u015bci technologicznej.<\/p>\n\n\n\n TRL, czyli Technology Readiness Level, to skala opisuj\u0105ca stopie\u0144 dojrza\u0142o\u015bci technologii – od wczesnej koncepcji do rozwi\u0105zania przetestowanego w warunkach operacyjnych. Sama numeracja jest znana, ale problemy zaczynaj\u0105 si\u0119 wtedy, gdy organizacja przypisuje poziom TRL ca\u0142emu przedsi\u0119wzi\u0119ciu zamiast konkretnej technologii lub jej kluczowemu komponentowi.<\/p>\n\n\n\n To rozr\u00f3\u017cnienie ma znaczenie. Firma mo\u017ce by\u0107 rynkowo dojrza\u0142a, mie\u0107 przychody i klient\u00f3w, a jednocze\u015bnie rozwija\u0107 technologi\u0119 na poziomie TRL 4. Mo\u017ce te\u017c by\u0107 startupem na wczesnym etapie biznesowym, ale z rozwi\u0105zaniem, kt\u00f3re technologicznie znajduje si\u0119 ju\u017c na TRL 6 lub 7. Instytucja oceniaj\u0105ca nie patrzy na wiek sp\u00f3\u0142ki, tylko na dojrza\u0142o\u015b\u0107 przedmiotu projektu.<\/p>\n\n\n\n W projektach deep-tech dochodzi jeszcze jeden niuans. Rzadko rozwijana jest jedna prosta technologia. Cz\u0119\u015bciej mamy do czynienia z uk\u0142adem kilku element\u00f3w: algorytmu, materia\u0142u, elektroniki, warstwy sterowania, interfejsu z u\u017cytkownikiem i procesu integracji. W takiej sytuacji TRL nale\u017cy przypisa\u0107 temu elementowi, kt\u00f3ry stanowi rdze\u0144 innowacji i jednocze\u015bnie \u017ar\u00f3d\u0142o g\u0142\u00f3wnego ryzyka technologicznego.<\/p>\n\n\n\n Najcz\u0119stszy b\u0142\u0105d polega na uto\u017csamieniu prototypu z gotowo\u015bci\u0105 wdro\u017ceniow\u0105. Sam fakt, \u017ce co\u015b dzia\u0142a, nie oznacza jeszcze wysokiego TRL. Kluczowe jest to, gdzie i w jakich warunkach rozwi\u0105zanie zosta\u0142o potwierdzone. Model laboratoryjny nie jest tym samym co demonstrator w \u015brodowisku zbli\u017conym do rzeczywistego. Test wewn\u0119trzny nie zast\u0119puje walidacji z u\u017cytkownikiem lub w \u015brodowisku operacyjnym.<\/p>\n\n\n\n Je\u015bli chcesz rzetelnie okre\u015bli\u0107 poziom TRL, zadaj kilka pyta\u0144. Czy technologia zosta\u0142a ju\u017c zweryfikowana eksperymentalnie? Czy istnieje funkcjonalny prototyp? Czy by\u0142 testowany poza laboratorium? Czy integracja wszystkich kluczowych podsystem\u00f3w zosta\u0142a ju\u017c potwierdzona? Czy rozwi\u0105zanie dzia\u0142a powtarzalnie i daje przewidywalne wyniki? Ka\u017cda odpowied\u017a przesuwa projekt albo w stron\u0119 bada\u0144, albo bli\u017cej demonstracji i komercjalizacji.<\/p>\n\n\n\n Warto te\u017c uwa\u017ca\u0107 na j\u0119zyk we wniosku. Je\u017celi deklarujesz TRL 6-7, a opis prac koncentruje si\u0119 na formu\u0142owaniu hipotez badawczych, syntezie nowej metody i podstawowej weryfikacji parametr\u00f3w, oceniaj\u0105cy szybko zauwa\u017c\u0105 niesp\u00f3jno\u015b\u0107. Analogicznie, je\u015bli projekt ma zaczyna\u0107 si\u0119 od TRL 3, nie powinien by\u0107 przedstawiany jako gotowy do natychmiastowej industrializacji.<\/p>\n\n\n\n Z punktu widzenia grant\u00f3w TRL nie jest wy\u0142\u0105cznie diagnoz\u0105 stanu obecnego. To tak\u017ce spos\u00f3b zaplanowania \u015bcie\u017cki rozwoju. Instytucje finansuj\u0105ce chc\u0105 widzie\u0107, sk\u0105d projekt startuje i do jakiego poziomu dojrza\u0142o\u015bci ma doj\u015b\u0107 dzi\u0119ki wsparciu. Dlatego liczy si\u0119 nie tylko TRL wej\u015bciowy, lecz tak\u017ce realistyczny TRL docelowy.<\/p>\n\n\n\n Dla bardzo wczesnych technologii, zwykle w obszarze TRL 1-4, bardziej naturalne s\u0105 instrumenty skoncentrowane na prze\u0142omowej nowo\u015bci naukowo-technicznej i wysokim ryzyku badawczym. Tu liczy si\u0119 potencja\u0142 odkrycia, przewaga technologiczna i wiarygodna metodologia doj\u015bcia do pierwszej walidacji.<\/p>\n\n\n\n Na poziomach po\u015brednich, najcz\u0119\u015bciej TRL 4-6, projekt zaczyna przechodzi\u0107 z etapu bada\u0144 do budowy i testowania prototypu. To moment, w kt\u00f3rym trzeba pokaza\u0107 nie tylko nowo\u015b\u0107, ale te\u017c \u015bcie\u017ck\u0119 integracji, warunki demonstracji oraz plan redukcji ryzyk technicznych. Wiele konkurs\u00f3w premiuje w\u0142a\u015bnie ten etap, bo to tutaj powstaje luka mi\u0119dzy dobrym wynikiem laboratoryjnym a rozwi\u0105zaniem gotowym do zastosowania.<\/p>\n\n\n\n Wy\u017csze poziomy TRL, zwykle 6-8, wymagaj\u0105 ju\u017c innego typu narracji. Oceniaj\u0105cy oczekuj\u0105 danych z pilota\u017cu, walidacji w \u015brodowisku zbli\u017conym do rzeczywistego, przes\u0142anek dla skalowania oraz sp\u00f3jnego modelu wej\u015bcia na rynek. Sam komponent technologiczny nadal jest wa\u017cny, ale r\u00f3wnie istotna staje si\u0119 wykonalno\u015b\u0107 wdro\u017cenia.<\/p>\n\n\n\n To w\u0142a\u015bnie tutaj wiele zespo\u0142\u00f3w traci punkty. Program nie finansuje \u201einnowacji og\u00f3lnie\u201d, tylko okre\u015blony typ rozwoju technologii.\u00a0\u015acie\u017cka SMART\u00a0konsorcja <\/a>mo\u017ce obejmowa\u0107 prace B+R, ale zakres i konstrukcja projektu musz\u0105 odpowiada\u0107 temu, na jakim etapie faktycznie jest technologia.\u00a0Agrostrateg<\/a>\u00a0i EIC Pathfinder szuka wcze\u015bniejszych, bardziej ryzykownych projekt\u00f3w. EIC Transition koncentruje si\u0119 na dojrzewaniu wynik\u00f3w bada\u0144 i ich przygotowaniu do zastosowania. EIC Accelerator oczekuje z kolei technologii bli\u017cszej wej\u015bciu na rynek, z mocnym potencja\u0142em skalowania.<\/p>\n\n\n\n To oznacza, \u017ce dwa pytania trzeba rozpatrywa\u0107 r\u00f3wnolegle. Po pierwsze: jaki jest obecny poziom TRL technologii? Po drugie: czy logika programu odpowiada temu etapowi? Je\u017celi projekt jest zbyt wczesny dla instrumentu nastawionego na komercjalizacj\u0119, nawet \u015bwietny zesp\u00f3\u0142 i atrakcyjny rynek nie wystarcz\u0105. Je\u015bli za\u015b rozwi\u0105zanie jest zbyt dojrza\u0142e jak na program stricte badawczy, oceniaj\u0105cy mog\u0105 uzna\u0107, \u017ce ryzyko technologiczne jest za ma\u0142e lub \u017ce proponowane prace nie maj\u0105 ju\u017c charakteru B+R.<\/p>\n\n\n\n W praktyce najlepiej dzia\u0142a mapowanie projektu na trzy osie: dojrza\u0142o\u015b\u0107 technologii, gotowo\u015b\u0107 biznesow\u0105 i dopasowanie do regu\u0142 programu. Dopiero przeci\u0119cie tych trzech wymiar\u00f3w daje wiarygodn\u0105 strategi\u0119 aplikacyjn\u0105.<\/p>\n\n\n\n Pierwsza pomy\u0142ka to ocenianie deklaratywne, bez dowod\u00f3w. Zesp\u00f3\u0142 m\u00f3wi, \u017ce jest na TRL 6, ale nie ma raport\u00f3w z test\u00f3w, wynik\u00f3w walidacji, dokumentacji prototypu ani opisu \u015brodowiska demonstracyjnego. W grantach liczy si\u0119 nie intuicja, tylko materia\u0142 potwierdzaj\u0105cy stan zaawansowania.<\/p>\n\n\n\n Druga pomy\u0142ka to mieszanie gotowo\u015bci technologicznej z gotowo\u015bci\u0105 produktu. Produkt mo\u017ce wygl\u0105da\u0107 dojrzale z perspektywy u\u017cytkownika, ale jego krytyczny komponent nadal mo\u017ce wymaga\u0107 zasadniczych prac badawczych. Bywa te\u017c odwrotnie – technologia jest zaawansowana, lecz produkt i model wdro\u017ceniowy s\u0105 dopiero w budowie.<\/p>\n\n\n\n Trzecia kwestia dotyczy projekt\u00f3w platformowych. Je\u015bli firma rozwija platform\u0119 technologiczn\u0105 i jednocze\u015bnie kilka zastosowa\u0144, poziom TRL mo\u017ce by\u0107 r\u00f3\u017cny dla rdzenia technologii i dla poszczeg\u00f3lnych use case’\u00f3w. Wniosek musi jasno pokaza\u0107, czego dok\u0142adnie dotyczy ocena i kt\u00f3ry element jest przedmiotem finansowania.<\/p>\n\n\n\n Dobry opis nie ogranicza si\u0119 do podania numeru TRL. Powinien pokaza\u0107 stan obecny technologii, dowody osi\u0105gni\u0119tego poziomu, luk\u0119 do poziomu docelowego oraz pakiet prac potrzebnych do jej zamkni\u0119cia. Oceniaj\u0105cy musz\u0105 rozumie\u0107, dlaczego projekt zaczyna si\u0119 w\u0142a\u015bnie tutaj i dlaczego planowane dzia\u0142ania s\u0105 adekwatne do kolejnego kroku rozwojowego.<\/p>\n\n\n\n W praktyce liczy si\u0119 sp\u00f3jno\u015b\u0107. Je\u017celi twierdzisz, \u017ce technologia jest po walidacji w warunkach zbli\u017conych do rzeczywistych, poka\u017c, jakie to by\u0142y warunki, jakie parametry mierzono i jakie ograniczenia wci\u0105\u017c pozostaj\u0105. Je\u017celi projekt ma doprowadzi\u0107 do TRL 7, opisz, jakie \u015brodowisko demonstracyjne zostanie wykorzystane i jakie kryteria potwierdz\u0105 osi\u0105gni\u0119cie tego poziomu.<\/p>\n\n\n\n W projektach finansowanych publicznie szczeg\u00f3lnie wa\u017cne jest te\u017c rozdzielenie prac badawczych od rozwojowych i wdro\u017ceniowych. To nie tylko kwestia metodologii, ale r\u00f3wnie\u017c kwalifikowalno\u015bci koszt\u00f3w, harmonogramu i sposobu oceny ryzyka.<\/p>\n\n\n\n Dobrze okre\u015blony TRL porz\u0105dkuje znacznie wi\u0119cej ni\u017c sam wniosek. Pomaga zdecydowa\u0107, kiedy warto wej\u015b\u0107 do programu europejskiego, a kiedy lepiej najpierw zbudowa\u0107 silniejszy materia\u0142 dowodowy. U\u0142atwia te\u017c rozmow\u0119 z partnerami przemys\u0142owymi, inwestorami i jednostkami naukowymi, bo precyzyjnie pokazuje, gdzie technologia jest dzi\u015b i czego potrzebuje, by przej\u015b\u0107 dalej.<\/p>\n\n\n\n Dla organizacji rozwijaj\u0105cych z\u0142o\u017cone projekty B+R to jeden z podstawowych element\u00f3w architektury finansowania. Od prawid\u0142owego osadzenia technologii na skali TRL zale\u017cy nie tylko trafno\u015b\u0107 aplikacji, ale te\u017c jako\u015b\u0107 ca\u0142ej strategii rozwoju – od zakresu bada\u0144, przez demonstracj\u0119, po komercjalizacj\u0119. W\u0142a\u015bnie dlatego pytanie, jak dopasowa\u0107 projekt do poziomu TRL, warto traktowa\u0107 nie jako etap wype\u0142niania formularza, lecz jako decyzj\u0119 strategiczn\u0105, kt\u00f3ra porz\u0105dkuje ca\u0142y proces pozyskania i wykorzystania finansowania.<\/p>\n\n\n\n Je\u017celi zesp\u00f3\u0142 ma w\u0105tpliwo\u015bci, lepiej na pocz\u0105tku przyj\u0105\u0107 ocen\u0119 bardziej konserwatywn\u0105 i dobrze j\u0105 udokumentowa\u0107, ni\u017c sztucznie podnosi\u0107 dojrza\u0142o\u015b\u0107 projektu. W finansowaniu innowacji wiarygodno\u015b\u0107 techniczna zwykle wygrywa z ambitn\u0105 deklaracj\u0105.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Najwi\u0119cej projekt\u00f3w odpada nie dlatego, \u017ce technologia jest s\u0142aba, ale dlatego, \u017ce zosta\u0142a \u017ale opisana na etapie doboru instrumentu finansowania. […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":149,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"site-sidebar-layout":"default","site-content-layout":"","ast-site-content-layout":"default","site-content-style":"default","site-sidebar-style":"default","ast-global-header-display":"","ast-banner-title-visibility":"","ast-main-header-display":"","ast-hfb-above-header-display":"","ast-hfb-below-header-display":"","ast-hfb-mobile-header-display":"","site-post-title":"","ast-breadcrumbs-content":"","ast-featured-img":"","footer-sml-layout":"","ast-disable-related-posts":"","theme-transparent-header-meta":"","adv-header-id-meta":"","stick-header-meta":"","header-above-stick-meta":"","header-main-stick-meta":"","header-below-stick-meta":"","astra-migrate-meta-layouts":"default","ast-page-background-enabled":"default","ast-page-background-meta":{"desktop":{"background-color":"var(--ast-global-color-5)","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""},"tablet":{"background-color":"","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""},"mobile":{"background-color":"","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""}},"ast-content-background-meta":{"desktop":{"background-color":"var(--ast-global-color-4)","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""},"tablet":{"background-color":"var(--ast-global-color-4)","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""},"mobile":{"background-color":"var(--ast-global-color-4)","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""}},"footnotes":""},"categories":[7],"tags":[19,5,20],"class_list":["post-150","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-dotacje-na-innowacje","tag-agrostrateg","tag-dotacje-na-br","tag-ncbr"],"yoast_head":"\nCzym naprawd\u0119 jest poziom TRL<\/h2>\n\n\n\n
Jak dopasowa\u0107 projekt do poziomu TRL bez zawy\u017cania dojrza\u0142o\u015bci<\/h2>\n\n\n\n
Jak czyta\u0107 poziomy TRL z perspektywy finansowania<\/h2>\n\n\n\n
Jak dopasowa\u0107 projekt do poziomu TRL w konkretnych programach<\/h2>\n\n\n\n
Gdzie firmy najcz\u0119\u015bciej myl\u0105 si\u0119 przy ocenie TRL<\/h2>\n\n\n\n
Co powinno znale\u017a\u0107 si\u0119 w opisie projektu<\/h2>\n\n\n\n
TRL jako narz\u0119dzie strategiczne, nie formalno\u015b\u0107<\/h2>\n\n\n\n